TẢN MẠN VỀ GÀ TRONG VĂN HỌC VÀ VÕ THUẬT

Gà là giống vật không xa lạ với con người, toàn thân phủ lông, mỏ cứng nhọn, hai chân phủ vảy sừng mỏng, con trống có mào đỏ trên đầu, diều mọng dưới cổ, biết gáy. Có gà rừng và gà nhà. Gà rừng là động vật sống hoang trong thiên nhiên. Gà nhà là vật nuôi mang lại lợi ích cho con người.

Tên khoa học của gà là “Gallus gallus domesticus”. Gà có nhiều chủng loại, theo nghiên cứu của các nhà vạn vật học, gà có nguồn gốc từ một loài chim hoang dã ở Ấn Độ, được con người thuần hoá mấy ngàn năm qua.

Là giống vật tuy nhỏ nhưng hình tượng gà, đặc biệt là gà trống, được sách, báo, tài liệu biên khảo viết nhiều, có vị trí trong nền văn hoá phương Đông và phương Tây. Từ thời cổ đại, gà đã là linh vật gắn liền với các hệ thống tôn giáo, thần thoại và tín ngưỡng, gà làm vật hiến tế hay là vật tế thần. Người dân nông thôn lấy tiếng gà gáy thay cho đồng hồ báo thức. Trong văn hoá phương Đông, gà có tên khác là kê, dậu. “Dậu” đứng thứ mười trong hệ Thập nhị chi, còn gọi là 12 con giáp: Tí (chuột), Sửu (trâu), Dần (cọp), Mão (mèo), Thìn (rồng), Tị (rắn), Ngọ (ngựa), Mùi (dê), Thân (khỉ), Dậu (gà), Tuất (chó), Hợi (heo).

jj.jpg
Mười hai con giáp trong Tử vi

Hy Lạp, La Mã, Do Thái và các quốc gia Âu Mỹ, châu Á, Đông Nam Á… có nhiều truyền thuyết và truyện kể về gà mang tính tâm linh, tôn giáo và nếp sinh hoạt thường ngày của đời sống xã hội loài người. Trong kinh Tân Ước, Chúa Giê-su đã tiên đoán sự phản bội của Thánh Phêrô qua câu nói: “Thầy bảo thật anh, nội đêm nay, gà chưa kịp gáy thì anh đã chối thầy ba lần”. Câu nói đó sau trở thành sự thật, và điều này đã khiến gà mang biểu tượng của sự cảnh giác và phản bội. Thế kỷ thứ 9, Giáo hoàng Nicôla ra lệnh đặt hình gà trống lên trên các gác chuông nhà thờ.

 e.png
Gà có mặt trong kinh thánh

Ở Việt Nam, gà là biểu tượng của nền văn minh, nếp sinh hoạt văn hoá của người dân nông thôn. Có nhiều hình chạm trổ, điêu khắc về gà trên các công trình nghệ thuật, văn hoá, tâm linh, điển hình như trên trống đồng Đông Sơn Việt Nam. Đặc biệt tranh vẽ làng Hồ, hình ảnh gà là nét thanh bình của đời sống làng quê Việt Nam, ẩn chứa một triết lý sống hài hoà giữa con người và thiên nhiên.

sd.jpg
  Tranh Đông Hồ về Gà

Không chỉ gà trống, gà mái cũng là biểu trưng văn hoá tình mẫu tử cao cả khi đánh lại diều hâu, chồn, cáo, chó, mèo… để bảo vệ đàn con hoặc qua hình ảnh xoè đôi cánh nhỏ ấp ủ, che chở, mang hơi ấm cho đàn con và nhường thức ăn cho con mà quên cả thân mình.

sss.jpg
 Mang ý nghĩa tình mẫu tử
Văn hoá ẩm thực có nhiều món ăn chế biến từ thịt gà với những tên gọi hấp dẫn như gà quay, gà xối mỡ, gà xé phay, gà rút xương, gà rô ti…. Hình ảnh gà phong phú trong văn học thành ngữ, tục ngữ, ca dao với nhiều thể loại khác nhau mang tính giáo dục, triết lý nhân sinh như: “Gà ăn mối, mối ăn thổ công, thổ công ăn gà”, “gà chết vì tiếng gáy”, “gà què ăn quẩn cối xay”, “gà mượn áo công”, “mèo mả gà đồng”, “cõng rắn cắn gà nhà”, “bút sa gà chết”, “con gà tức nhau tiếng gáy”, “khôn ngoan đối đáp người ngoài, gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau”… hoặc tên gọi theo nghĩa bóng như “gà móng đỏ”, ám chỉ gái mại dâm trong xã hội.Đối với Võ thuật cổ truyền Việt Nam, hình ảnh gà đậm nét kiêu hùng, anh dũng, mạnh mẽ, can trường quyết chiến không lui, dân gian đã tặng cho gà những đức tính cao quý, gọi là ngũ đức của người quân tử là văn, võ, dũng, nhân, tín.

 Đại Võ sư Quốc tế Trương Văn Bảo thủ thế Hôi Thủ Kê Quyền
Điền Nhiêu vị Lỗ Ai Công viết: “Quân bất kiến phù kê hồ? Đầu đái quan giả, văn dã. Sanh cự giả, vũ dã. Địch tại tiền nhi cảm đấu giả, dũng dã. Kiến thực tương hô, nghĩa dã. Tư thần bất thất thời, tín dã. Kim chi nhân năng cụ thử ngũ đức giả thực bất đa cấu”. Có nghĩa là Điền Nhiêu nói với Lỗ Ai Công rằng: “Ngài không thấy con gà ư? Đầu mang mào, đó là văn. Giương cựa, đó là vũ. Địch thủ trước mặt mà dám đánh, đó là dũng. Thấy thức ăn thì gọi nhau, đó là nghĩa. Quản lý buổi sáng không lỗi hẹn, đó là tín. Người thời nay có được năm đức ấy quả thực không nhiều”.

ST

Túi xách nam