Thế mạnh về du lịch làng nghề của Hà Nội

Hà Nội, được mệnh danh là “mảnh đất trăm nghề”. Trải qua hơn 1000 năm văn hiến, dấu vết của các làng nghề cổ xưa vẫn còn in dấu ấn trên những mái đình, ngôi đền cổ kính nằm rải rác trong khu phố cổ Hà Nội ngày hôm nay.
Hà Nội là nơi tập trung số lượng làng nghề nhiều nhất cả nước với 1.350 làng nghề và làng có nghề, chiếm 59% tổng số làng, có 47/52 nghề của toàn quốc, trong đó có 277 làng nghề đã được thành phố công nhận làng nghề truyền thống, như: gốm sứ Bát Tràng, lụa Vạn Phúc, mây tre đan Phú Vinh, dệt Triều Khúc, thêu Đại Đồng, sơn mài Hạ Thái, dát vàng bạc quỳ Kiêu Kỵ… vốn được mệnh danh là một tài nguyên du lịch văn hóa đặc sắc, làng nghề truyền thống Hà Nội còn mang trong mình rất nhiều tiềm năng, thế mạnh và các điều kiện thuận lợi để phát triển loại hình du lịch làng nghề.
Những năm gần đây, các làng nghề thủ công truyền thống Hà Nội đã thu hút một số lượng lớn khách du lịch đến thăm quan như làng dệt lụa Vạn Phúc, gốm sứ Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái, nón Chuông… Du khách đến với làng nghề Hà Nội không chỉ bởi các sản phẩm thủ công mỹ nghệ đa dạng, phong phú về chủng loại mẫu mã, mang đậm tính dân tộc mà còn bởi đến với làng nghề, du khách sẽ có cơ hội được tham quan nơi sản xuất, trực tiếp tiếp xúc với thợ thủ công, thậm chí còn được trực tiếp tham gia làm thử một vài công đoạn sản xuất các sản phẩm. Với mỗi làng nghề Hà Nội, du khách sẽ được trải nghiệm, được khám phá những giá trị văn hoá truyền thống ẩn chứa trong từng sản phẩm thủ công mỹ nghệ, trong nét sinh hoạt đời thường của người dân địa phương, hay qua cảnh quan quen thuộc của đồng bằng Bắc Bộ như: cổng làng, đền thờ tổ nghề, nhà cổ hàng trăm năm tuổi, mái đình cổ kính… Chính những điều đó đã làm nên nét đặc biệt đậm tính văn hóa, tính dân tộc của các làng nghề truyền thống. Nhờ đó, khách du lịch khi đến với Hà Nội không thể không mang theo về nước một món đồ thủ công mỹ nghệ. Sản phẩm thủ công mỹ nghệ không chỉ mang tính chất là hàng hóa đơn thuần, mà còn trở thành sản phẩm văn hóa có tính nghệ thuật cao và được coi là biểu tượng của nghề truyền thống của dân tộc Việt Nam.
Làng Lụa Vạn Phúc – điểm du lịch làng nghề hấp dẫn luôn thu hút được nhiều khách hàng trong và ngoài nước nước tìm đến mua lụa
Không chỉ có thế mạnh về sản phẩm, về truyền thống văn hóa, các làng nghề Hà Nội còn mang trong mình nhiều di tích lịch sử, văn hóa, lễ hội, cảnh quan sinh thái… tạo điều kiện thuận lợi cho các công ty du lịch lữ hành trong việc kết nối những sản phẩm du lịch thành tour du lịch làng nghề phong phú hấp dẫn khách du lịch.
Một trong những thuận lợi lớn nhất để du lịch làng nghề Hà Nội phát triển phải kể đến sự quan tâm đặc biệt của lãnh đạo Thành phố. Thành phố đã ban hành nhiều văn bản nêu rõ quan điểm, định hướng chú trọng phát triển du lịch làng nghề. Tại Nghị quyết số 06 ngày 26/6/2016 về phát triển du lịch Thủ đô Hà Nội giai đoạn 2016 – 2020 và những năm tiếp theo và Quy hoạch phát triển du lịch Thành phố Hà Nội đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 đã định hướng phát triển các sản phẩm du lịch Hà Nội tập trung vào một số nhóm chủ yếu như: tham quan làng nghề, phố cổ, lễ hội; phát triển những trung tâm mua sắm gắn với hệ thống các làng nghề, du lịch kết nối giữa phố nghề và làng nghề truyền thống cùng một số làng nghề tiêu biểu; … phát triển làng gốm sứ Bát Tràng, làng dệt lụa Vạn Phúc, làng cô Đường Lâm trở thành điểm du lịch đạt tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế. Hàng năm Thành phố đã quan tâm đầu tư nâng cấp hạ tầng đường giao thông, mạng lưới điện, nước sạch; cải thiện cảnh quan môi trường, hình thành đội ngũ thuyết minh viên tại cơ sở; tổ chức Hội nghị gặp mặt nghệ nhân, thợ giỏi thủ công mỹ nghệ Thủ đô, thống nhất định hướng chỉ đạo phát triển du lịch làng nghề, gắn kết sản phẩm thủ công mỹ nghệ với thị trường du lịch.
Ông Trần Đức Hải – Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội
Mặc dù mang trong mình nhiều thế mạnh với những thương hiệu nổi tiếng đã xuất hiện trong hầu hết các sách hướng dẫn du lịch trên thế giới nhưng sự phát triển du lịch làng nghề vẫn chưa tương xứng với tiềm năng vốn có. Tỷ lệ khách đến các làng nghề so với khách du lịch của cả thành phố vẫn thấp. Doanh thu chủ yếu vẫn là từ việc bán các sản phẩm thủ công. Chi tiêu của khách du lịch cho các dịch vụ bổ sung hầu như chưa có, nguyên nhân chủ yếu là do:
– Các làng nghề mới chủ yếu chỉ là nơi sản xuất ra các sản phẩm nổi tiếng được biết đến trên thị trường nhưng vẫn hạn chế khai thác ở các khía cạnh không gian
văn hoá.
– Các hoạt động nhằm giúp du khách có được các trải nghiệm chưa được quan tâm đúng mức.
– Sản phẩm thủ công mỹ nghệ của làng nghề phục vụ du lịch chưa đặc sắc, thiếu tính hấp dẫn ở chất lượng và thiết kế sản phẩm, chưa có khả năng cạnh tranh
 trên thị trường.
Nhằm khắc phục những tồn tại, phát huy những tiềm năng, thế mạnh sẵn có để du lịch làng nghề Hà Nội thực sự khởi sắc, trở thành những điểm đến du lịch mang tầm cỡ quốc tế, Hà Nội đang nỗ lực triển khai thực hiện một số công việc sau:
Trong giai đoạn 2016 – 2020, UBND Thành phố Hà Nội đã chủ trương thực hiện thí điểm mô hình dự án đầu tư bảo tồn, phát triển làng nghề truyền thống kết hợp du lịch tại làng gốm sứ Bát Tràng và làng dệt lụa Vạn Phúc để làm cơ sở nhân rộng mô hình đối với các làng nghề có tiềm năng phát triển du lịch khác trên địa bàn thành phố. Với mục tiêu xây dựng làng nghề dệt lụa Vạn Phúc và làng nghề gốm sứ Bát Tràng trở thành điểm du lịch đạt tiêu chuẩn quốc tế, UBND Thành phố Hà Nội đang nỗ lực tiến hành 4 giải pháp cơ bản, đồng bộ sau:
– Tiến hành thi tuyển ý tưởng quy hoạch kiến trúc và lập quy hoạch chi tiết, dự án đầu tư bảo tồn, phát triển làng nghề truyền thống kết hợp du lịch tại làng gốm sứ Bát Tràng và làng dệt lụa Vạn Phúc phát hiển làng nghề truyền thống kết hợp du lịch thành điểm du lịch theo tiêu chuẩn quốc tế với 7 khu vực chức năng chính như:
+ Hệ thống bãi đỗ xe phục vụ du lịch, sản xuất và dịch vụ
+ Khu ẩm thực phục vụ nhu cầu của du khách
+ Hạ tầng kỹ thuật bao gồm: hệ thống giao thông nội bộ, hệ thống cáp điện và thông tin liên lạc, hệ thống hạ tầng dịch vụ du lịch (nhà vệ sinh công cộng, các biển báo chỉ dẫn…), hạ tầng vui chơi giải trí; hệ thống thoát nước và xử lý nước thải, thu gom rác thải, hệ thống chiếu sáng
+ Khu vực công trình, địa điểm dành cho sinh hoạt văn hóa cộng đồng
+ Khu vực thương mại giới thiệu và bán sản phẩm nghề truyền thống
+ Khụ vực bảo tồn các công trình di tích lịch sử, công trình có giá trị văn hóa, cơ sở sản xuất nghề truyền thống
+ Khu vực xây dựng Bảo tàng hoặc Nhà truyền thống làng nghề.
– Xây dựng phương án thiết kế logo, biển chỉ dẫn, thiết kế mẫu mã sản phẩm du lịch cho làng nghề đảm bảo các loại hình sản phẩm du lịch không chỉ dừng lại ở gốm sứ, lụa, mà còn là các sản phẩm công nghiệp thông minh mang đậm bản sắc Việt Nam. Đến nay đã hoàn thiện hồ sơ sản phẩm, hiện Sở Du lịch đang xin ý kiến các sở, ngành đơn vị liên quan để tổng hợp, trình UBND Thành phố phê duyệt và triển khai áp dụng vào thực tế.
– Xây dựng đề án đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thực hiện bảo tồn, phát triển làng nghề truyền thống kết hợp du lịch tại làng gốm sứ Bát Tràng và làng dệt lụa Vạn Phúc. Nội dung của đề án hướng tới đào tạo, nâng cao nhận thức về bảo tồn phát triển làng nghề gắn với du lịch cho 5 nhóm đối tượng gồm cán bộ, công chức (cấp huyện, xã); cộng đồng dân cư tại 02 làng nghề; các cơ sở bán hàng lưu niệm, cơ sở sản xuất nghề truyền thống và cơ sở ăn uống phục vụ khách du lịch.
– Xây dựng Đề án Bảo vệ môi trường làng nghề trên địa bàn thành phố Hà Nội đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030; triển khai đầu tư xây dựng vận hành các mô hình thu gom, phân loại, xử lý chất thải rắn và chất thải lỏng, khí thải tại các làng nghề. Xây dựng cơ chế khuyến khích các nhà đầu tư trong việc huy động nguồn vốn xã hội hóa trong công tác bảo vệ môi trường làng nghề.
Cùng với đó, là việc các cấp chính quyền, tổ chức, cá nhân có liên quan cần phải chung tay vào cuộc, tích cực triển khai đồng bộ các công việc sau:
– Chính quyền địa phương nơi có làng nghề cần tham gia sâu hơn nữa vào công tác phát triển du lịch, đưa ra những cơ chế chính sách thuận lợi nhằm khuyến khích các hộ dân tham gia làm du lịch; Khuyến khích các doanh nghiệp cùng tham gia, tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm.
– Chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch, có giải pháp quản lý chất lượng dịch vụ từ các khâu chuyên chở, phục vụ, đón tiếp, hướng dẫn và điều hành. Bên cạnh các kỹ năng gia truyền, cần khuyến khích người dân làng nghề tìm hiểu, học hỏi thêm để có thể làm ra các sản phẩm đạt độ tinh xảo, chất lượng cao, thiết kế độc đáo, có thể đáp ứng khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
– Đẩy mạnh công tác xúc tiến, quảng bá một cách bài bản, toàn diện. Với nhịp độ phát triển xã hội như hiện nay, marketing kết hợp công nghệ là công cụ vô cùng hữu hiệu để sản phẩm tiếp cận được với người tiêu dùng. Việc bắt tay với các doanh nghiệp làm du lịch cũng rất quan trọng. Các công ty du lịch thường nắm bắt rất rõ tâm lý khách hàng, chính vì vậy sẽ không khó để xây dựng các tour du lịch làng nghề phù hợp với nhu cầu và sở thích của du khách.
– Tổ chức các lớp đào tạo du lịch cho cộng đồng dân cư tại nơi có làng nghề nhằm nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của du lịch đối với bản thân cộng đồng nói riêng và đối với sự phát triển kinh tế nói chung. Để phát triển du lịch thì đội ngũ nhân lực du lịch cũng cần phải chuyên môn hóa và chuyên nghiệp hóa. Hiểu rõ về sản phẩm làng nghề của mình và thái độ phục vụ chuyên nghiệp là hai trong nhiều yếu tố quyết định sự phát triển thành công cho làng nghề đó.
Với sự chú trọng đầu tư về cả nhân lực, vật lực, cộng với những tiềm năng sẵn có, hy vọng rằng trong tương lai không xa, làng nghề Hà Nội sẽ trở thành những điểm đến đáng nhớ trong bản đồ du lịch thế giới và sự phát triển của làng nghề thủ công truyền thống thực sự có liên quan mật thiết đến sự phát triển của ngành Du lịch Hà Nội nói riêng và ngành Du lịch Việt Nam nói chung.
Ông Trần Đức Hải
Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội

Túi xách nam